W marcu ruszył projekt QKD Network Germany‑Poland‑Czechia, który zakłada stworzenie bezpiecznej, odpornej na ataki infrastruktury kwantowej (QCI), która połączy trzy państwa naszego regionu. Będzie to pierwsza w Europie Środkowej tak rozbudowana sieć wykorzystująca Quantum Key Distribution (QKD) – technologię generowania i dystrybucji kluczy kryptograficznych, odporną nawet na przyszłe zagrożenia wynikające z użycia komputerów kwantowych. Inicjatywa wzmacnia cyberbezpieczeństwo państw, zapewniając bezpieczną komunikację pomiędzy instytucjami publicznymi, operatorami infrastruktury krytycznej, sektorem naukowym i centrami danych. Jednym z partnerów projektu jest PCSS.
Technologia kwantowa na straży cyberbezpieczeństwa
Projekt QKD Network Germany‑Poland‑Czechia stanowi część europejskiej strategii EuroQCI, której celem jest zbudowanie kontynentalnej, kwantowo‑bezpiecznej sieci komunikacji cyfrowej. Wspólna inicjatywa rozszerzy i połączy istniejące krajowe infrastruktury komunikacji kwantowej (QCI), tworząc odporny transgraniczny szkielet sieci kwantowej. Taka połączona sieć nie tylko zwiększy współpracę między państwami partnerskimi, lecz także posłuży jako model dla szerszych europejskich inicjatyw w zakresie komunikacji kwantowej.
– Projekt QKD Network Germany‑Poland‑Czechia stanowi znaczący krok naprzód w rozwoju bezpiecznej, transgranicznej infrastruktury komunikacji kwantowej, która połączy Niemcy, Polskę i Czechy. Jego głównym celem jest ustanowienie zaufanej sieci komunikacji kwantowej zdolnej do bezpiecznego przesyłania wrażliwych danych ponad granicami państw. Dzięki wdrożeniu technologii Quantum Key Distribution (QKD) możliwa będzie wymiana kluczy kryptograficznych w sposób odporny na manipulacje i próby włamania. Zapewni to ochronę krytycznych informacji nawet przed potencjalnymi zagrożeniami ze strony przyszłych komputerów kwantowych, które mogą sprawić, że wiele klasycznych metod szyfrowania stanie się przestarzałych – mówi dr hab. inż. Jarosław Protasiewicz, dyrektor Ośrodka Przetwarzania Informacji.
– Projekt jest ważnym elementem rozwoju europejskiej infrastruktury sieci komunikacji kwantowej. Zostaną zbudowane redundantne, międzynarodowe połączenia oraz uruchomione scenariusze wykorzystania technologii QKD z wykorzystaniem międzynarodowych połączeń, usług i aplikacji. Projekt będzie okazją do współpracy pomiędzy partnerami, którzy korzystają z bezpiecznych technologii komunikacji z Niemiec, Czech i Polski oraz umożliwi im rozwijanie potencjalnych nowych usług. Kluczowym elementem będzie krajowa sieć komunikacji kwantowej PIONIER-Q, która umożliwi zbudowanie, uruchomienie oraz operowanie międzynarodowymi połączeniami technologii QKD oraz integrację z krajowymi projektami związanymi z tą technologią – mówi Piotr Rydlichowski, ekspert z Działu Infrastruktury Sieciowej i Usługowej Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego.
Kwantowy sygnał z satelity do Ziemi
Inicjatywa będzie służyć szerokiemu gronu interesariuszy krajowych, w tym instytucjom rządowym, operatorom infrastruktury krytycznej, podmiotom finansowym, ośrodkom badawczym oraz centrom danych. Umożliwiając tym organizacjom bezpieczną komunikację, projekt wzmocni krajowe i regionalne zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa, pomagając chronić kluczowe dane i systemy.
Ważnym elementem projektu jest integracja naziemnych sieci kwantowych z optycznymi stacjami naziemnymi, co umożliwi komunikację pomiędzy naziemnymi sieciami kwantowymi a satelitami. Integracja ta stanowi istotny krok w kierunku realizacji dystrybucji klucza kwantowego satelita –Ziemia (satellite-to-ground QKD), technologii, która w przyszłości umożliwi globalne połączenia komunikacji kwantowej.
Łącząc komponenty naziemne i kosmiczne, projekt pomoże stworzyć fundament pod paneuropejski, a w dalszej perspektywie globalny system komunikacji kwantowej. W ten sposób odegra ważną rolę we wzmacnianiu cyfrowej suwerenności Europy oraz jej odporności w zakresie cyberbezpieczeństwa. Zapewni to naszemu kontynentowi utrzymanie pozycji lidera w dziedzinie bezpiecznych innowacji cyfrowych oraz lepsze przygotowanie na wyzwania ery kwantowej. Poza osiągnięciami technologicznymi projekt będzie również sprzyjał współpracy naukowej, wymianie wiedzy oraz innowacjom między uczestniczącymi krajami. Inicjatywa wspiera bezpieczną transformację cyfrową usług publicznych, kluczowych sektorów przemysłu oraz ośrodków badawczych — przyczyniając się do budowy bezpieczniejszej, lepiej połączonej i technologicznie suwerennej Europy.
Projekt QKD Network Germany‑Poland‑Czechia jest finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Connecting Europe Facility (CEF Digital). Całkowita wartość projektu wynosi 16 282 383,00 EUR, z czego maksymalne dofinansowanie Unii Europejskiej wynosi 8 141 190,00 EUR. Finansowanie odbywa się na zasadach grantu budżetowego, w którym poziom dofinansowania wynosi 50% kosztów kwalifikowanych dla większości kategorii wydatków.
Liderem projektu jest Hochschule Nordhausen z Niemiec. Partnerami natomiast: Ośrodek Przetwarzania Informacji (Polska), Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowym PCSS (Polska), Cybersecurity Hub (Czechy), Ceske Vysoke Uceni Technicke V Praze (Czechy), Technische Universitat Berlin (Niemcy), De-cix Management Gmbh (Niemcy), Fraunhofer Gesellschaft Zur Forderung Der Angewandten Forschung Ev (Niemcy), Quantum Optics Jena Gmbh (Niemcy), Technische Universitaet Muenchen (Niemcy), Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk (Polska), Uniwersytet Warszawski (Polska), Politechnika Warszawska (Polska) i NASK (Polska).
