Pierwsza edycja Szkoły Zimowej 3D-4CH odbyła się w dniach 21–23 stycznia 2026 r. w Art & History Museum w Brukseli. Wydarzenie to zainaugurowało program szkół sezonowych Online Competence Centre 3D-4CH – finansowanej ze środków UE inicjatywy wspierającej rozwój umiejętności, interoperacyjność oraz innowacje w dziedzinie trójwymiarowego dziedzictwa kulturowego. Ponad 100 uczestników z całej Europy, w tym przedstawiciel PCSS, spotkało się, aby zgłębić wpływ cyfryzacji 3D, rzeczywistości rozszerzonej (XR) i cyfrowego opowiadania historii na praktyki związane z dziedzictwem.
„Zimowa Szkoła” rozpoczęła się od zwrócenia uwagi na politykę europejską, synergię strategiczną oraz budowanie potencjału. Podkreślono rosnącą rolę technologii 3D w agendzie cyfrowej i kulturalnej UE. Rehana Schwenninger-Ladak (DG CNECT, Komisja Europejska) nakreśliła kontekst wydarzenia, zaznaczając, że cyfryzacja 3D wzmacnia ekosystem dziedzictwa kulturowego Europy poprzez wspieranie umiejętności cyfrowych, praktyk FAIR data, współpracy transgranicznej oraz długoterminowej zrównoważoności.
Géraldine David, dyrektor Art & History Museum, powitała uczestników, wskazując na powiązania między muzealną kolekcją odlewów gipsowych – będących wczesnymi przykładami reprezentacji 3D – a współczesnym podejściem cyfrowym. Nick Mols, reprezentujący muzeum jako gospodarza, podkreślił wagę organizacji Winter School właśnie w muzeum, aby zaprezentować innowacje cyfrowe w praktyce. Marco Medici, koordynator projektu 3D-4CH, przedstawił nadrzędną misję inicjatywy: wyposażenie instytucji w niezbędne umiejętności i wiedzę, aby uczynić cyfrowe dziedzictwo dostępnym, angażującym i trwałym.
Podczas sesji porannej odbył się pokaz projektów Digital Europe, prowadzony przez Fulgencio Sanmartína (DG CNECT). Zaprezentowano kluczowe inicjatywy europejskie, w tym kampanię Europeana TwinIt! (Część II), Online Competence Centre 3D-4CH oraz XRculture – ten ostatni projekt skupia się na ponownym wykorzystaniu treści 3D w ramach Europejskiej Przestrzeni Danych (European Data Space). Komplementarne projekty programu Horyzont Europa, takie jak 3DBigDataSpace, EUreka3D-XR, ARTEMIS, StratiGraph i Textailes, kładły nacisk na interoperacyjność, wspólne standardy oraz współpracę między inicjatywami finansowanymi przez UE.
W sesjach popołudniowych, prowadzonych przez Marco Mediciego, analizowano najlepsze praktyki wprowadzania technologii 3D w instytucjach kultury. Tematyka obejmowała procesy masowej cyfryzacji, dynamiczne kolekcje 3D, dostępność dla osób niedowidzących oraz strategie angażowania instytucji. Dzień zakończył się omówieniem rozwiązań w zakresie przechowywania danych, przeglądarek internetowych oraz zarządzania danymi dziedzictwa, w tym aktualizacji dotyczących platformy 3D-heritage.eu i panelu Share3D Dashboard. Narzędzia te skutecznie łączą politykę strategiczną z infrastrukturą techniczną i praktycznym wdrożeniem.
Dzień 2: Cyfryzacja w praktyce i stosowane procesy pracy
Drugi dzień przeniósł punkt ciężkości ze strategii na praktyczną naukę. Wybrana grupa uczestników wzięła udział w intensywnych warsztatach prowadzonych przez Fabio Remondino i Elisę Mariarosarię Farellę (FBK), pracując bezpośrednio z muzealnymi artefaktami. Poznali techniki fotogrametrii, skanowania światłem strukturalnym oraz Gaussian splatting. Jednocześnie sesje dotyczące narracji XR (storytelling), prowadzone przez holenderski instytut Sound and Vision, zaprezentowały imersyjne podejście dostosowane do potrzeb dziedzictwa kulturowego. Warsztaty pozwoliły zrozumieć wybory techniczne i najlepsze praktyki, z którymi mierzą się instytucje podczas realizacji rzeczywistych projektów cyfryzacji 3D.
Dzień 3: Od akwizycji do publikacji
Ostatniego dnia domknięto proces pracy z 3D – od przechwytywania danych po ich rozpowszechnianie. Uczestnicy dokonali przeglądu technik cyfryzacji i odwiedzili Pracownię Odlewów Gipsowych, gdzie poznali historyczną rolę gipsów w reprodukowaniu i udostępnianiu dzieł sztuki. Refleksja ta pozwoliła dostrzec paralele ze współczesnymi reprodukcjami 3D służącymi edukacji i ponownemu wykorzystaniu. Finałowa sesja skupiła się na pozyskiwaniu, licencjonowaniu, przechowywaniu i publikowaniu metadanych poprzez Share3D Dashboard. Dzięki temu uczestnicy zdobyli praktyczne doświadczenie w zarządzaniu danymi 3D. Pod koniec Szkoły Zimowej słuchacze poznali cały cykl życia projektu 3D, łącząc teorię, technologię i praktykę instytucjonalną.
Podsumowując wydarzenie, Marco Medici podkreślił szerszą rolę Szkoły Zimowej w ramach Online Competence Centre 3D-4CH: – „Zimowa Szkoła pokazała, do czego zostało powołane Online Competence Centre 3D-4CH: do łączenia polityki, badań i praktyki. Teraz liczy się kontynuacja – wspieranie profesjonalistów po zakończeniu wydarzenia, wzmacnianie ich kompetencji w czasie i dbanie o to, by technologie 3D stały się integralną i trwałą częścią codziennej pracy nad dziedzictwem w całej Europie”.
Pierwsza Winter School 3D-4CH stworzyła solidne fundamenty dla przyszłych szkół sezonowych i działań szkoleniowych, wspierając współpracę ogólnoeuropejską. Składamy serdeczne podziękowania wszystkim członkom konsorcjum, kolegom z muzeum, trenerom i uczestnikom, którzy przyczynili się do sukcesu tego wydarzenia.
Zachęcamy do obejrzenia nagrania z wydarzenia.
